ไม้เนื้อแข็งมาจากต้นไม้ใบกว้างในกลุ่มพืชมีดอก (Angiosperm) ซึ่งมีทั้งไม้เขตร้อนอย่างสัก เต็ง แดง และไม้เขตอบอุ่นอย่างโอ๊ค แอช บีช วอลนัท เมเปิ้ล เชอร์รี่ ป็อปล่า จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือชื่อกลุ่มนี้แบ่งตามชนิดของต้นไม้ ไม่ได้แบ่งตามความแข็งของเนื้อไม้
ลูกค้าที่หน้าร้านถามเราสองเรื่องนี้บ่อยที่สุด คือไม้ที่กำลังดูอยู่มาจากต้นอะไร และชื่อวิทยาศาสตร์คืออะไรเพราะต้องเขียนลงสเปกงาน หน้านี้จึงรวมคำตอบไว้ทั้งชุด พร้อมวิธีอ่านท่อนไม้จริงให้ออกว่าส่วนไหนเป็นแก่นและส่วนไหนเป็นกระพี้ ถ้าต้องการภาพรวมทั้งหมดก่อน เริ่มที่ ไม้เนื้อแข็งคืออะไร
1. ไม้เนื้อแข็งมาจากต้นไม้ใบกว้าง ไม่ได้แบ่งตามความแข็ง
ต้นไม้ที่ให้ไม้เนื้อแข็งคือต้นไม้ใบกว้างที่มีดอกและมีผลห่อหุ้มเมล็ด เช่น ต้นสัก ต้นโอ๊ค ต้นเต็ง ส่วนไม้เนื้ออ่อนมาจากพืชเมล็ดเปลือย (Gymnosperm) ซึ่งก็คือกลุ่มต้นสนที่ใบเป็นเข็มและเมล็ดอยู่ในโคน แค่เกณฑ์นี้เกณฑ์เดียวก็แบ่งไม้ทั้งโลกออกเป็นสองฝั่งแล้ว
เกณฑ์ตามต้นไม้จึงไม่ได้บอกว่าเนื้อไม้จะแข็ง Penn State Extension ยกตัวอย่างชัดเจนว่าไม้แอสเพนวัดความแข็งได้ราว 1,600 นิวตัน และป็อปล่าเหลืองราว 2,400 นิวตัน ทั้งคู่เป็นไม้ใบกว้าง แต่อ่อนกว่าไม้สนลอบลอลลีที่ราว 3,100 นิวตัน และดักลาสเฟอร์ที่ราว 2,900 นิวตัน พูดง่าย ๆ คือมีไม้ใบกว้างที่นุ่มกว่าไม้สนอยู่จริง
ความต่างข้อที่สองอยู่ที่โครงสร้างเนื้อไม้ ไม้ใบกว้างมีท่อลำเลียงน้ำเป็นรูพรุน (Pores) กระจายอยู่ในเนื้อไม้ ซึ่งเป็นสาเหตุที่เราเห็นร่องเสี้ยนเล็ก ๆ บนผิวโอ๊คหรือแอช ส่วนไม้สนไม่มีรูพรุนแบบนี้ ผิวจึงเนียนกว่าแต่ไม่มีลายเส้นแบบไม้ใบกว้าง
2. ชื่อวิทยาศาสตร์ของไม้เนื้อแข็ง 10 ชนิดที่เรามีในร้าน
ตารางนี้คือชื่อการค้าที่ช่างเรียกกัน คู่กับชื่อพฤกษศาสตร์และแหล่งที่มาของไม้แปรรูปอบแห้งที่เรามีอยู่ เอาไปเขียนลงสเปกงานหรือใบเสนอราคาได้เลย
| ชื่อที่ช่างเรียก | ชื่อพฤกษศาสตร์ | แหล่งที่มา | สีและเสี้ยนที่เห็น |
|---|---|---|---|
| ไม้สัก (Teak) | Tectona grandis | พม่า | ทองเข้มถึงน้ำตาลทอง มีน้ำมันในเนื้อไม้ |
| ไม้เต็ง (Shorea) | Shorea obtusa | ไทย ลาว กัมพูชา | เหลืองน้ำตาลถึงน้ำตาลอมแดง เสี้ยนตรงค่อนข้างหยาบ |
| ไม้แดง | สกุล Xylia ซึ่งในไทยมักหมายถึง Xylia xylocarpa | ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม พม่า | แดงเข้มถึงน้ำตาลแดง เนื้อแน่นมาก |
| ไม้โอ๊ค (Oak) | สกุล Quercus ทั้ง White Oak และ Red Oak | นำเข้า | น้ำตาลอ่อนอมเหลือง ลายเส้นยาวชัด |
| ไม้แอช (Ash) | Fraxinus americana และ Fraxinus excelsior | อเมริกา ยุโรป | ครีมถึงน้ำตาลอ่อน ลายเส้นชัด |
| ไม้บีช (Beech) | Fagus sylvatica | ยุโรป | ครีมอมชมพู เนื้อละเอียดสม่ำเสมอ |
| ไม้วอลนัท (Walnut) | สกุล Juglans โดย Black Walnut คือ Juglans nigra | สหรัฐอเมริกา | น้ำตาลเข้มถึงม่วงอมน้ำตาล |
| ไม้เมเปิ้ล (Maple) | สกุล Acer | สหรัฐอเมริกา แคนาดา | ขาวครีม เนื้อละเอียด ลายเนียน |
| ไม้เชอร์รี่ (Cherry) | Prunus serotina | สหรัฐอเมริกา | น้ำตาลอมแดง เข้มขึ้นเมื่อเจอแสง |
| ไม้ป็อปล่า (Poplar) | ไม้ใบกว้างเนื้อเบาที่การค้าเรียกรวมว่า Poplar | อเมริกาตะวันออก แคนาดา | ครีมอ่อน เบา รับสีง่าย |
ข้อสังเกตจากตารางมีสองข้อ ข้อแรกคือไม้แดงไม่ใช่ไม้พยุงหรือ Rosewood อย่างที่มีคนเรียกกัน ทั้งสองอยู่ต่างสกุลกันคนละวงศ์ ข้อสองคือป็อปล่าเป็นไม้ใบกว้างเหมือนกันทั้งที่เนื้อค่อนข้างอ่อน จึงอยู่ในหมวดเดียวกับไม้ที่แน่นกว่ามาก ดูชนิดและขนาดทั้งหมดได้ที่ หมวดไม้เนื้อแข็ง ส่วนไม้ไทยสามชนิดรวมอยู่ที่ ไม้สัก ไม้เต็ง ไม้แดง
3. แก่นกับกระพี้ของไม้เนื้อแข็ง ส่วนไหนทนและส่วนไหนควรเลี่ยง
คำว่าไม้ชนิดนี้ทนความชื้นหรือทนแมลง หมายถึงแก่นไม้เท่านั้น ไม่ได้หมายถึงทั้งท่อน ท่อนไม้ทุกท่อนมีสองส่วนที่หน้าตาต่างกันชัดเจน และทีมงานจะชี้ให้ลูกค้าดูทุกครั้งเวลาเลือกแผ่นหน้ากว้าง
| ส่วนของท่อนไม้ | ลักษณะที่เห็นบนหน้าตัด | ความทนทานตามธรรมชาติ | ควรใช้ทำอะไร |
|---|---|---|---|
| กระพี้ (Sapwood) | แถบขอบนอกสีอ่อนกว่า บางชนิดเกือบขาว | ต่ำ แม้เป็นไม้ที่แก่นทนมากก็ตาม | ชิ้นในร่มที่ทาสีทับ หรือตัดทิ้งเมื่องานต้องทน |
| แก่น (Heartwood) | เนื้อส่วนในสีเข้มกว่า ลายแน่นกว่า | สูงกว่า เพราะมีสารสกัดสะสมในเซลล์ | งานโชว์ลาย วงกบ พื้นระเบียง และงานใต้ชายคา |
ตัวอย่างที่เห็นง่ายที่สุดคือไม้วอลนัทกับไม้เชอร์รี่ ซึ่งกระพี้สีครีมตัดกับแก่นสีเข้มจนเห็นเป็นแถบขาวที่ขอบแผ่น ถ้างานต้องการสีสม่ำเสมอ ควรบอกตอนสั่งว่าขอแผ่นที่กระพี้น้อย เราจะคัดจากกองให้ก่อนตัด
อีกเรื่องที่ต่างจากไม้เขตอบอุ่นคือไม้เขตร้อนอย่างเต็งและแดงมักไม่มีวงปีเป็นวงชัดเจน เพราะโตได้ทั้งปีโดยไม่มีฤดูหนาวมาหยุด ดังนั้นการนับวงปีเพื่อเดาอายุไม้จึงใช้ไม่ได้กับไม้ไทยกลุ่มนี้ ให้ดูที่ความแน่นของเนื้อ ความตรงของเสี้ยน และสัดส่วนแก่นต่อกระพี้แทน
4. รูพรุนและเสี้ยนของไม้เนื้อแข็งมีผลกับลายและการเก็บผิว
รูพรุนในเนื้อไม้คือสิ่งที่ทำให้ไม้ใบกว้างแต่ละชนิดเก็บผิวไม่เหมือนกัน ไม้ที่รูพรุนเรียงตัวเป็นวงตามวงปีอย่างโอ๊คและแอชจะมีลายเส้นเด่นและร่องเสี้ยนลึก ส่วนไม้ที่รูพรุนเล็กและกระจายสม่ำเสมออย่างเมเปิ้ล บีช และเชอร์รี่ จะให้ผิวเนียนและลายเรียบ
ผลในทางปฏิบัติคือ ถ้าอยากได้ผิวเรียบเหมือนกระจกบนไม้โอ๊คหรือแอช ต้องอุดร่องเสี้ยนด้วยสีโป๊วหรือตัวอุดเสี้ยนก่อนเคลือบ ไม่อย่างนั้นแลคเกอร์จะยุบลงไปในร่องจนเห็นเป็นรอยยาว กลับกัน เมเปิ้ลและเชอร์รี่ที่เนื้อละเอียดจะดูดสีย้อมไม่สม่ำเสมอจนเป็นด่าง ทางแก้คือลงน้ำยาปรับสภาพผิวหรือใช้สีย้อมแบบเจล แล้วทดลองบนเศษไม้ชิ้นเดียวกันก่อนลงงานจริง
เสี้ยนและน้ำมันในเนื้อไม้ก็มีผลเหมือนกัน ไม้สักมีน้ำมันธรรมชาติที่อาจกวนการยึดของกาวและสีเคลือบ จึงควรเช็ดหน้าไม้ด้วยทินเนอร์หรือตัวทำละลายแล้วทากาวทันทีหลังไส ส่วนไม้โอ๊คมีแทนนินที่ทำปฏิกิริยากับเหล็กจนเกิดคราบดำเมื่อผิวเปียก งานโอ๊คจึงควรใช้สกรูสเตนเลสหรือชุบกันสนิม และอย่าวางเครื่องมือเหล็กทิ้งไว้บนแผ่นที่ยังชื้น
5. ถามชื่อและแหล่งที่มาของไม้เนื้อแข็งอย่างไรก่อนสั่ง
ชื่อการค้าของไม้ในตลาดไทยมักคลุมหลายชนิดรวมกัน การถามให้ตรงจุดจึงช่วยให้ได้ไม้แบบเดียวกับที่คิดไว้ สามคำถามนี้คือคำถามที่ทีมงานตอบลูกค้าบ่อยที่สุด และตอบได้ทันทีถ้าถามเข้ามา
- ไม้ที่จะได้เป็นชนิดไหนและมาจากที่ไหน เช่น ไม้สักของเราเป็นสักพม่าเกรดเอ ซึ่งต่างจากสักสวนป่าที่เนื้ออ่อนกว่าและสีอ่อนกว่าเพราะอายุน้อยกว่า
- แผ่นที่จะได้เป็นแก่นล้วนหรือมีกระพี้ติดมา คำตอบนี้ตัดสินว่างานจะทนแค่ไหนและสีจะสม่ำเสมอแค่ไหน
- ความหนา หน้ากว้าง และความยาวที่ต้องการคือเท่าไร ไม้นำเข้าของเราคละหน้ากว้าง 5–14 นิ้ว และคละความยาว 7–12 ฟุต ถ้างานต้องการขนาดเท่ากันทุกชิ้น เราไสและตัดตามขนาดให้ได้
คำถามปลายทางที่ตามมาเสมอคือไม้ชนิดนี้เหมาะกับงานของเราหรือไม่ และคุ้มกับงบหรือไม่ สองเรื่องนี้เราแยกไว้อีกหน้า อ่านต่อได้ที่ ข้อดีข้อเสียของไม้เนื้อแข็ง และดูการแบ่งกลุ่มตามความแข็งกับแหล่งที่มาได้ที่ กลุ่มของไม้เนื้อแข็ง
6. สรุปเรื่องต้นไม้ของไม้เนื้อแข็ง แล้วมาเลือกแผ่นกับเรา
สรุปสั้น ๆ ไม้เนื้อแข็งคือไม้จากต้นไม้ใบกว้างกลุ่มพืชมีดอก ชื่อกลุ่มบอกชนิดของต้นไม้ ไม่ได้บอกว่าเนื้อไม้แข็งแค่ไหน ความทนทานที่พูดถึงกันหมายถึงแก่นไม้ และรูพรุนกับน้ำมันในเนื้อไม้เป็นตัวกำหนดว่าจะเก็บผิวงานอย่างไร รู้สามเรื่องนี้แล้วเลือกแผ่นหน้ากองไม้ได้เร็วขึ้นมาก
ที่วิวัฒน์ชัยค้าไม้ บริษัทในเครือเรามีประสบการณ์งานไม้มากกว่า 50 ปี เรามีไม้เนื้อแข็งอบแห้งครบทั้งไม้ไทยและไม้นำเข้าสิบชนิดตามตารางด้านบน ทั้งไม้ท่อน ไม้เส้น และไม้แผ่น พร้อมไม้โครงสักสวนป่า และบริการตัดและไสตามขนาด แวะมาพลิกดูแผ่นจริงได้ที่ 725 ถ.ประชานฤมิตร เขตบางซื่อ (ย่านบางโพ) จันทร์–เสาร์ 8.00–17.00 น.
เราส่งได้ทั้งกรุงเทพฯ ปริมณฑล และต่างจังหวัด มีทั้ง Lalamove สำหรับงานเร่งในกรุงเทพฯ ขนส่งเอกชนสำหรับของชิ้นเล็ก รถของร้าน และรถ 6 ล้อ 10 ล้อสำหรับงานโครงการ ทักไลน์ @viwatchai หรือโทร 02-585-7575 บอกชนิดไม้ ขนาด จำนวน และที่อยู่หน้างาน ทีมงานจะเช็กของและแจ้งยอดสินค้ากับค่าส่งก่อนยืนยันทุกครั้ง
7. คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับต้นไม้ของไม้เนื้อแข็ง
ไม้เนื้อแข็งเกิดจากต้นไม้ใบกว้างในกลุ่มพืชมีดอก เช่น ต้นสัก ต้นเต็ง ต้นแดง ต้นโอ๊ค ต้นแอช ต้นบีช ต้นวอลนัท ต้นเมเปิ้ล และต้นเชอร์รี่ ต่างจากไม้เนื้ออ่อนที่มาจากกลุ่มต้นสนซึ่งเป็นพืชเมล็ดเปลือย
ไม้เนื้อแข็งภาษาอังกฤษเรียกว่า Hardwood และต้นไม้ที่ให้ไม้กลุ่มนี้คือพืชมีดอก (Angiosperm) ส่วนไม้เนื้ออ่อนเรียกว่า Softwood จากพืชเมล็ดเปลือย (Gymnosperm) คำทั้งสองแบ่งตามชนิดของต้นไม้ ไม่ใช่ตามความแข็งของเนื้อไม้
โดยทั่วไปมาจากต้นไม้ใบกว้างที่ออกดอกและมีผลห่อหุ้มเมล็ด ส่วนมากโตช้ากว่าต้นสน เนื้อไม้จึงแน่นกว่าและมีรูพรุนลำเลียงน้ำกระจายอยู่ในเนื้อ ทำให้เห็นลายเส้นและร่องเสี้ยนบนผิวไม้
ไม้สักคือ Tectona grandis ไม้เต็งคือ Shorea obtusa และไม้แดงในตลาดไทยมักหมายถึง Xylia xylocarpa ทั้งสามเป็นไม้ใบกว้างจากป่าเขตร้อน และไม้แดงไม่ใช่ไม้พยุงหรือ Rosewood อย่างที่บางคนเรียกกัน
กระพี้คือเนื้อไม้ขอบนอกสีอ่อนที่ลำเลียงน้ำเมื่อต้นยังมีชีวิต ความทนทานตามธรรมชาติต่ำ ส่วนแก่นคือเนื้อส่วนในสีเข้มกว่าที่มีสารสกัดสะสมอยู่ จึงทนเชื้อราและแมลงได้ดีกว่า งานที่ต้องทนควรใช้แก่นเป็นหลัก
ศิรวิชญ์ หาญวิวัฒนกูล
ผู้เชี่ยวชาญด้านวัสดุไม้ พื้นไม้ จาก วิวัฒน์ชัยค้าไม้
