ไม้เนื้ออ่อนตามความหมายทางพฤกษศาสตร์คือไม้จากต้นตระกูลสน ซึ่งเป็นพืชเมล็ดเปลือย แต่ในร้านไม้บ้านเรา คำนี้ใช้กับไม้ที่เบาและนุ่มเวลาทำงานด้วย ไม้ที่ซื้อได้จริงในไทยมีสามชนิดหลัก คือไม้สน ไม้ป็อปล่า และไม้ยางพารา
เรื่องชนิดต้นไม้ไม่ใช่ความรู้ลอย ๆ เพราะต้นที่ต่างกันให้โครงสร้างเนื้อไม้ที่ต่างกัน และนั่นคือเหตุผลที่ไม้สนมียางติดกระดาษทราย ส่วนยางพารามีรูพรุนที่ต้องอุดก่อนทำสี อ่านพื้นฐานก่อนได้ที่ ไม้เนื้ออ่อนคืออะไร
1. ไม้เนื้ออ่อนมาจากต้นไม้อะไร และทำไมช่างไทยเรียกกว้างกว่านั้น
ไม้เนื้ออ่อนในความหมายดั้งเดิมมาจากต้นในกลุ่มพืชเมล็ดเปลือย หรือไม้ตระกูลสน ส่วนไม้เนื้อแข็งมาจากพืชดอกใบกว้าง การแบ่งนี้ดูที่ชนิดของต้นไม้ ไม่ได้ดูที่ความแข็งของเนื้อไม้ จึงมีไม้ใบกว้างหลายชนิดที่เนื้อนุ่มกว่าไม้สนบางสายพันธุ์
ในงานซื้อขายไม้ของไทย คำว่าเนื้ออ่อนถูกใช้กับความแข็งและความรู้สึกเวลาตัดไสมากกว่าจะยึดตามต้นไม้ ป็อปล่าและยางพาราจึงถูกเรียกรวมอยู่ในกลุ่มนี้ ทั้งที่ทั้งสองเป็นไม้ใบกว้าง เราถือว่าทั้งสองคำถูกในบริบทของตัวเอง ขอแค่รู้ว่ากำลังพูดถึงต้นไม้หรือพูดถึงเนื้อไม้
| ชนิดไม้ที่ซื้อได้ในไทย | ชื่อวิทยาศาสตร์ | กลุ่มต้นไม้ | ถิ่นที่มาของไม้ที่เราใช้ |
|---|---|---|---|
| ไม้สน (Pine) | สกุล Pinus เช่น Pinus sylvestris | พืชเมล็ดเปลือย ไม้ตระกูลสน | นำเข้าจากยุโรปและอเมริกา |
| ไม้ป็อปล่า (Poplar) | Liriodendron tulipifera | พืชดอกใบกว้าง วงศ์จำปา | นำเข้าจากอเมริกาเหนือ |
| ไม้ยางพารา (Rubberwood) | Hevea brasiliensis | พืชดอกใบกว้าง วงศ์ยางพารา | สวนยางในไทยและเพื่อนบ้าน |
ที่หน้าร้านเราจึงอธิบายสั้น ๆ ว่ามีไม้สนที่เป็นไม้เนื้ออ่อนแท้หนึ่งชนิด และมีไม้ใบกว้างเนื้อนุ่มอีกสองชนิดที่ช่างเรียกรวมกัน ส่วนไม้สัก ไม้ไผ่ หรือไม้เมเปิ้ล ที่หลายคนเข้าใจว่าอยู่กลุ่มนี้ ไม่ใช่ไม้เนื้ออ่อน เพราะเนื้อแน่นและแข็งกว่าชัดเจน
2. ไม้สน ไม้เนื้ออ่อนแท้จากต้นสน และสามสายพันธุ์ในตลาดนำเข้า
ไม้สนคือไม้เนื้ออ่อนตัวจริงของกลุ่มนี้ มาจากต้นสนในสกุล Pinus ซึ่งเป็นไม้ยืนต้นไม่ผลัดใบ ลักษณะที่ทำให้สนต่างจากไม้ใบกว้างคือเนื้อไม้ไม่มีท่อน้ำขนาดใหญ่ แต่มีท่อยาง ผิวจึงละเอียดสม่ำเสมอและมีกลิ่นยางสนอ่อน ๆ ตอนตัด
2.1 สามสายพันธุ์ที่เจอในตลาดไม้นำเข้า
สนขาวตะวันออก (Pinus strobus) เนื้อเบาที่สุด ความหนาแน่นราว 400 กก./ลบ.ม. และความแข็งผิวราว 1,690 นิวตัน เสี้ยนตรง แก่นสีน้ำตาลอ่อน กระพี้ขาวเหลือง สนสก็อต (Pinus sylvestris) คือตัวที่ตลาดเรียกว่าสนยุโรป แน่นขึ้นมาอีกขั้นที่ราว 550 กก./ลบ.ม. ความแข็งผิวราว 2,420 นิวตัน แก่นออกน้ำตาลแดงอ่อน ส่วนสนเรเดียตา (Pinus radiata) เป็นสนปลูกจากชิลี ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ความหนาแน่นราว 515 กก./ลบ.ม. และความแข็งผิวราว 3,150 นิวตัน
2.2 สายพันธุ์เปลี่ยนอะไรบนโต๊ะช่าง
สองเรื่องที่ต่างกันจริงคือการหดตัวและความทนการผุ สนขาวหดตัวทางด้านสัมผัสวงปีราว 6.1% ขณะที่สนสก็อตหดราว 8.3% แปลว่าแผ่นสนสก็อตหน้ากว้างจะขยับมากกว่าเมื่ออากาศเปลี่ยน จึงต้องพักไม้และเว้นช่องขยายตัวให้ใจกว้างขึ้น ด้านความทนการผุ สนขาวอยู่ระดับปานกลางถึงต่ำ สนสก็อตปานกลางถึงไม่ทน และสนเรเดียตาไม่ทนถึงผุเร็ว ทั้งสามจึงเป็นไม้สำหรับงานในบ้าน
ไม้สนที่เราขายเป็นสนยุโรปและสนอเมริกานำเข้า ผ่านการอบแห้งมาแล้ว สนยุโรปมักมีตาไม้กระจายตามผิวซึ่งเป็นเสน่ห์ของงานโชว์ลาย ส่วนสนอเมริกาที่เรานำเข้าส่วนใหญ่คัดเกรดตาเล็กหรือแทบไม่มีตา เหมาะกับงานที่ต้องการผิวเรียบสะอาด ดูขนาดกับราคาทั้งหมดได้ที่ หมวดไม้สน
3. ไม้ป็อปล่า ไม้เนื้ออ่อนในภาษาช่างที่มาจากต้นทูลิป
ป็อปล่าเป็นชื่อที่สร้างความสับสนมากที่สุดในกลุ่มนี้ คำว่า poplar ในตลาดไม้นำเข้าหมายถึงไม้จากต้นทูลิป หรือ Liriodendron tulipifera ในวงศ์จำปา ซึ่ง Wood Database ระบุไว้ชัดว่าไม่ได้อยู่ในสกุล Populus ตามที่ชื่อสามัญชวนให้เข้าใจ ส่วน Populus คือกลุ่มคอตตอนวูดและแอสเพน ซึ่งเป็นคนละต้นกัน
ต้นทูลิปเป็นไม้โตเร็วของอเมริกาเหนือ สูงได้ราว 40–50 เมตร ลำต้นโตได้ถึงราว 2 เมตร เนื้อไม้ที่ได้จึงมีหน้ากว้างและเสี้ยนตรงสม่ำเสมอ ความหนาแน่นราว 455 กก./ลบ.ม. ความแข็งผิวราว 2,400 นิวตัน ใกล้เคียงสนสก็อต แก่นสีครีมถึงน้ำตาลอมเหลือง มีเส้นเทาหรือเขียวแซมได้ และสีจะเข้มขึ้นเมื่อเจอแสง
สิ่งที่ชนิดต้นไม้ทำให้ต่างจากสนคือป็อปล่าไม่มีท่อยาง กระดาษทรายจึงไม่อุดตัน และแทบไม่มีตาไม้ใหญ่ให้ซึมทะลุสี แลกมากับเนื้อที่นุ่มจนขอบเป็นขุยถ้าใบมีดไม่คม และสีเขียวอมเหลืองที่โชว์ชัดเวลาเคลือบใส ป็อปล่าของเราเป็นไม้นำเข้าอบแห้ง หนา 1 ถึง 3 นิ้ว หน้ากว้างคละ 5–14 นิ้ว ยาวคละ 7–12 ฟุต ดูที่ ไม้ป็อปล่า
4. ไม้ยางพารา ต้นยางหมดรอบกรีดที่กลายเป็นไม้เนื้ออ่อนในภาษาช่าง
ไม้ยางพารามาจากต้นยาง Hevea brasiliensis ซึ่งมีถิ่นกำเนิดในลุ่มน้ำแอมะซอน แล้วถูกนำมาปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ต้นยางให้น้ำยางลดลงเมื่ออายุราว 25–30 ปี เจ้าของสวนจึงตัดฟันแล้วปลูกรอบใหม่ ไม้ที่ได้จากรอบนั้นคือไม้ยางพาราที่เราใช้ทำเฟอร์นิเจอร์
เนื้อไม้สีขาวนวลถึงน้ำตาลอ่อน เสี้ยนตรง ผิวค่อนข้างหยาบและมีรูพรุน (Pores) ใหญ่ ความหนาแน่นราว 595 กก./ลบ.ม. ความแข็งผิวราว 4,280 นิวตัน หรือทนรอยกดได้มากกว่าสนยุโรปเกือบสองเท่า ตัวเลขนี้คือเหตุผลที่ช่างไทยเรียกยางพาราว่าเนื้ออ่อนถึงแข็งปานกลาง แม้ต้นจะเป็นไม้ใบกว้างเหมือนไม้เนื้อแข็ง
ข้อที่ต้องรู้จากธรรมชาติของต้นนี้คือยางพาราสดไม่ทนการผุและแมลงเลย มีกลิ่นเปรี้ยวตอนยังชื้น และขึ้นราง่าย ไม้ที่ใช้งานได้จึงต้องผ่านการแช่น้ำยาแบบอัดแรงดันแล้วอบแห้งมาก่อน เมื่อแห้งดีแล้วจะค่อนข้างอยู่ตัว โดยหดตัวทางด้านสัมผัสวงปีเพียงราว 5.1% ต่ำกว่าสนสก็อตและป็อปล่า แต่ยังไม่ควรเอาไปใช้กลางแจ้งหรือจุดที่ชื้นตลอด
5. ชนิดต้นไม้ของไม้เนื้ออ่อนส่งผลกับงานหน้างานอย่างไร
วิธีใช้ความรู้เรื่องชนิดต้นไม้ให้คุ้มคือแปลมันเป็นสิ่งที่ต้องทำบนโต๊ะช่าง สามแถวนี้คือจุดที่โครงสร้างเนื้อไม้เปลี่ยนวิธีทำงานจริง
| ชนิดไม้ | โครงสร้างเนื้อไม้จากต้น | สิ่งที่เจอตอนทำงาน | สิ่งที่ต้องทำเพิ่ม |
|---|---|---|---|
| ไม้สน | ไม่มีท่อน้ำใหญ่ มีท่อยางและตาไม้ | ยางอุดกระดาษทราย ตาไม้ซึมเป็นคราบใต้สีทึบ | เปลี่ยนกระดาษทรายบ่อย ทาแชลแล็กปิดตาก่อนรองพื้นงานสีทึบ |
| ไม้ป็อปล่า | ไม้ใบกว้างเสี้ยนตรง รูพรุนเล็ก ไม่มีตาใหญ่ | ผิวเรียบแต่ขอบเป็นขุย สีย้อมเข้มออกด่าง | ใช้ใบมีดคม ขัดปิดท้ายเบอร์ละเอียด เลือกสีย้อมแบบเจลหรือทาสีทึบ |
| ไม้ยางพารา | ไม้ใบกว้างเนื้อหยาบ รูพรุนใหญ่ | เห็นรูพรุนเป็นจุดใต้สีทึบ ปลายไม้แตกถ้ายิงสกรูตรง ๆ | อุดรูเสี้ยนและรองพื้นให้หนาพอ เจาะนำก่อนขันสกรูใกล้ขอบ |
เวลาสั่งไม้ ให้บอกทีมงานสามอย่างแทนการบอกแค่ว่าขอไม้เนื้ออ่อน คือชื่อชนิดที่ต้องการ งานที่จะเอาไปทำ และวิธีเก็บผิว ทาสีทึบ ย้อมโชว์ลาย หรือปิดลามิเนต สามข้อนี้พอให้เราเลือกชนิดกับเกรดให้ตรงได้ทันที อยากเทียบนิสัยไม้ทั้งสามชนิดแบบเรียงข้าง ดู ไม้เนื้ออ่อนมีกี่แบบ
6. สรุปที่มาของไม้เนื้ออ่อน แล้วเลือกซื้อกับวิวัฒน์ชัยค้าไม้
สรุปคือไม้เนื้ออ่อนตามต้นไม้มีแค่ไม้สน ส่วนป็อปล่าจากต้นทูลิปและยางพาราจาก Hevea brasiliensis เป็นไม้ใบกว้างที่เนื้อนุ่มจนถูกเรียกรวมกัน ความต่างของต้นไม้ไปปรากฏที่ยาง รูพรุน ตาไม้ และการหดตัว ซึ่งเป็นสิ่งที่ต้องเตรียมรับมือตอนไส ขัด และทำสี
ถ้าอยากรู้ว่าข้อดีข้อเสียของแต่ละชนิดแปลเป็นเรื่องใช้งานยังไง อ่านต่อที่ ข้อดีข้อเสียของไม้เนื้ออ่อน แล้วค่อยเลือกว่าจะสั่งแบบท่อน ไม้โครง หรือไม้ประสาน
ที่วิวัฒน์ชัยค้าไม้ บริษัทในเครือเรามีประสบการณ์งานไม้มากกว่า 50 ปี เรามีไม้สน ไม้ป็อปล่า และไม้ยางพาราพร้อมให้เลือกทั้งแบบท่อน ไม้โครง และไม้ประสาน พร้อมบริการตัดและไสตามขนาด มาดูไม้จริงได้ที่ 725 ถ.ประชานฤมิตร เขตบางซื่อ (ย่านบางโพ) จันทร์–เสาร์ 8.00–17.00 น. เราส่งได้ทั้งกรุงเทพฯ ปริมณฑล และต่างจังหวัด เลือกวิธีส่งได้ตั้งแต่ Lalamove, Flash และขนส่งเอกชน ไปจนถึงรถของร้านและรถ 6 ล้อ 10 ล้อ ทักไลน์ @viwatchai หรือโทร 02-585-7575 บอกรายการ จำนวน และที่อยู่หน้างาน ทีมงานจะเช็กของแล้วแจ้งยอดสินค้าพร้อมค่าส่งให้ก่อนทุกครั้ง
7. คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับต้นไม้ของไม้เนื้ออ่อน
ไม้เนื้ออ่อนตามความหมายทางพฤกษศาสตร์มาจากต้นในกลุ่มพืชเมล็ดเปลือย หรือไม้ตระกูลสน ซึ่งในตลาดไทยคือไม้สนในสกุล Pinus ส่วนไม้เบาชนิดอื่นที่ช่างเรียกรวมกันมาจากต้นไม้ใบกว้าง
ไม้เนื้ออ่อนที่ซื้อขายกันจริงในไทยมีสามชนิดหลัก ได้แก่ไม้สน ไม้ป็อปล่า และไม้ยางพารา ไม้สนเป็นไม้เนื้ออ่อนแท้ตามต้นไม้ อีกสองชนิดเป็นไม้ใบกว้างที่เนื้อนุ่มจนถูกเรียกรวมอยู่ในกลุ่มเดียวกัน
ไม้ป็อปล่าในตลาดไม้นำเข้ามาจากต้นทูลิป ชื่อวิทยาศาสตร์ Liriodendron tulipifera ในวงศ์จำปา ไม่ใช่ต้นเดียวกับคอตตอนวูดหรือแอสเพนที่อยู่ในสกุล Populus แม้ชื่อสามัญจะชวนให้เข้าใจอย่างนั้น
ไม้ยางพารามาจากต้นไม้ใบกว้าง จึงไม่ใช่ไม้เนื้ออ่อนตามพฤกษศาสตร์ แต่ช่างไทยเรียกรวมเพราะความแข็งผิวราว 4,280 นิวตัน ยังนุ่มกว่าไม้เนื้อแข็งอย่างโอ๊คที่ราว 5,700 นิวตันมาก จึงมักเรียกว่าเนื้ออ่อนถึงแข็งปานกลาง
สนยุโรปที่เรานำเข้ามักมีตาไม้กระจายตามผิว เหมาะกับงานโชว์ลายไม้ธรรมชาติ ส่วนสนอเมริกาส่วนใหญ่คัดเกรดตาเล็กหรือแทบไม่มีตา ผิวดูเรียบสะอาดกว่า เหมาะกับงานทาสีและงานที่ต้องการหน้าไม้สม่ำเสมอ
ศิรวิชญ์ หาญวิวัฒนกูล
ผู้เชี่ยวชาญด้านวัสดุไม้ พื้นไม้ จาก วิวัฒน์ชัยค้าไม้
