การดูแลไม้แปรรูปมีสามช่วงที่ทำต่างกัน คือช่วงรอใช้งานให้เก็บวางราบในร่มมีไม้คั่นทุกชั้น ช่วงก่อนลงมือให้ตรวจความชื้นให้นิ่งกับห้องที่งานจะอยู่ และช่วงหลังติดตั้งให้คุมความชื้นในบ้านกับเคลือบซ่อมผิวเป็นระยะ
ลูกค้าหลายรายซื้อไม้ไว้ก่อนช่างว่าง ไม้จึงนอนรอในไซต์เป็นสัปดาห์ ซึ่งเป็นช่วงที่ไม้เสียรูปได้มากที่สุด เราจึงเรียงตามเวลาจริงตั้งแต่วันรับของ ใครยังไม่คุ้นกับคำว่า ไม้แปรรูปคืออะไร อ่านพื้นฐานไว้ก่อนได้
1. ดูแลไม้แปรรูปเริ่มที่วันรับของ ไม่ใช่วันลงมือ
สิ่งที่ทำในสามวันแรกหลังไม้ถึงหน้างานสำคัญกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด เพราะไม้ยังปรับตัวเข้าหาอากาศใหม่ ถ้าวางผิดที่ตั้งแต่วันแรก อาการจะมาโผล่ตอนประกอบเสร็จ
1.1 สี่อย่างที่ควรทำทันทีที่ของถึง
- ขนลงแล้ววางราบในที่ร่มทันที ไม่พิงผนังหรือพาดไว้สองหัวแม้แต่คืนเดียว เพราะไม้จำรูปที่ค้างไว้
- เปิดห่อหรือพลาสติกคลุมออกให้ลมผ่าน ถ้าคลุมมิดในอากาศร้อน ไอน้ำจะสะสมข้างในแล้วกลับเข้าเนื้อไม้
- นับจำนวนและสุ่มวัดขนาดให้ตรงรายการ พร้อมดูว่าปลายไม้ไม่มีรอยเสียหายจากการขนส่ง
- เลือกจุดเก็บให้ใกล้ที่ชิ้นงานจะไปอยู่ เพื่อให้ช่วงพักไม้กับช่วงเก็บเป็นช่วงเดียวกัน
1.2 ที่ที่ไม่ควรเก็บไม้แปรรูป
จุดที่เรามักเห็นปัญหาคือกองติดพื้นปูนที่ล้างน้ำทุกเช้า วางใต้ชายคาที่ฝนสาดถึง และวางตรงที่แดดบ่ายส่องลงบนกองไม้ สองอย่างแรกเติมความชื้นกลับเข้าไม้ อย่างที่สามทำให้หน้าบนแห้งเร็วกว่าหน้าล่างจนแผ่นแอ่น ถ้าหาที่ร่มในอาคารไม่ได้ ให้ยกกองสูงจากพื้นและคลุมเฉพาะด้านบนแบบเปิดข้าง
2. เก็บไม้แปรรูปช่วงรอใช้งานให้ถูกวิธี
หลักการมีข้อเดียว คือให้ทุกหน้าของไม้คายและรับความชื้นใกล้เคียงกัน กองที่ลมผ่านสองหน้าเท่ากันและมีจุดรองรับสม่ำเสมอจะอยู่ทรงได้นานกว่ากองที่แน่นสนิท
2.1 วางกองแบบที่ช่างใช้กัน
วางราบเป็นชั้น คั่นระหว่างชั้นด้วยไม้ท่อนเล็กขนาดเท่ากัน ให้ไม้คั่นตรงกันทุกชั้นเป็นแนวเดียว ระยะห่างราว 40–60 ซม. และถี่กว่านั้นสำหรับไม้บางหรือหน้ากว้าง เพราะไม้คั่นที่ไม่ตรงกันจะเป็นจุดกดให้แผ่นแอ่น ชั้นล่างสุดต้องยกจากพื้นด้วยไม้หรือพาเลทเสมอ
| วิธีเก็บ | สิ่งที่จะเกิดขึ้น | ควรทำแทนด้วย |
|---|---|---|
| พิงผนังเอียง | เส้นโค้งตามแนวที่พิง และโค้งค้างแม้ย้ายออกแล้ว | วางราบมีไม้คั่น หรือเก็บตั้งในชั้นที่ตั้งตรงสนิท |
| พาดสองหัวบนขาหยั่ง | กลางเส้นห้อยลง กลายเป็นโค้งตามความยาว | เพิ่มจุดรองรับให้เต็มความยาว หรือวางราบกับพื้นเรียบ |
| กองซ้อนแน่นไม่มีไม้คั่น | หน้าในไม่ระบายความชื้น เกิดคราบและเชื้อราที่ผิว | คั่นทุกชั้นให้ลมผ่าน และไม่คลุมพลาสติกจนมิด |
| วางติดพื้นปูนหรือพื้นดิน | ความชื้นจากพื้นขึ้นที่หน้าล่าง สองหน้าจึงขยับไม่เท่ากัน | ยกกองจากพื้นด้วยไม้รองหรือพาเลท |
2.2 ปลายไม้คือจุดที่ต้องดูแลเป็นพิเศษ
ปลายไม้คายน้ำเร็วกว่าหน้าไม้หลายเท่า จึงเป็นที่แรกที่ร้าว ถ้าเก็บไม้ไว้นานกว่าหนึ่งเดือน การทาปลายด้วยแว็กซ์หรือวัสดุเคลือบช่วยชะลออาการนี้ได้ชัด อีกข้อคือเขียนวันที่รับของและชนิดไม้ไว้ที่ปลายเส้น แล้วหยิบของเก่าออกมาใช้ก่อน
3. ตรวจความชื้นไม้แปรรูปก่อนลงมือทุกครั้ง
ไม้แปรรูปของเราเป็นไม้อบแห้ง (Kiln-Dried) ทั้งสิบชนิด แต่ไม้ที่อบแล้วยังดูดความชื้นกลับได้ถ้าเก็บไม่ดี ตาม Purdue Extension อธิบายไว้ การเช็กก่อนตัดจึงเป็นขั้นที่คุ้มที่สุดในงานไม้จริง
3.1 ความชื้นเท่าไรถึงเรียกว่าพร้อมใช้
ไม้เฟอร์นิเจอร์และงานภายในถูกอบลงมาราว 6–8% ซึ่งเป็นค่ากลางระหว่างอากาศสองขั้วที่ไม้ต้องไปเจอ ตัวเลขด้านล่างจาก Purdue Extension และ USDA Wood Handbook บอกว่าห้องแต่ละแบบดึงไม้ไปที่ค่าไหน
| สภาพอากาศ | ความชื้นในไม้เมื่อนิ่งแล้ว | แปลว่าอะไร |
|---|---|---|
| 21°C อากาศชื้น 35% | ราว 6.9% | ใกล้ค่าที่ไม้ถูกอบมา เริ่มงานได้สบาย |
| 26.7°C อากาศชื้น 70% | ราว 12.9% | ชื้นกว่าตอนอบ ต้องพักไม้ให้นิ่งก่อน |
| 26.7°C อากาศชื้น 80% | ราว 15.7% | หน้าฝน ไม้จะหดอีกรอบเมื่อเข้าห้องแอร์ |
3.2 วิธีเช็กที่ทำได้จริงหน้างาน
เครื่องวัดความชื้นไม้แบบเข็มหรือแบบแนบผิวเป็นวิธีที่ตรงที่สุด ให้สุ่มวัดหลายจุดทั้งกลางเส้นและใกล้ปลาย เพราะค่าต่างกันได้มากในเส้นเดียว ถ้าไม่มีเครื่อง ยังเช็กหยาบ ๆ ได้สามทาง คือยกเทียบน้ำหนักกับเส้นที่เก็บมานานกว่า ดูว่าปลายมีรอยร้าวใหม่เพิ่มหรือไม่ และวางบนพื้นเรียบดูว่ายังแนบนิ่งเหมือนวันแรก Purdue Extension ระบุว่าช่วงปรับตัวใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ถึงหนึ่งเดือน จึงควรเผื่อไว้ในแผนงาน ส่วนเนื้อไม้แต่ละชนิดและวิธีเลื่อยที่ทำให้ไม้ขยับไม่เท่ากัน อ่านต่อที่ ไม้แปรรูปมาจากต้นไหน
4. ดูแลงานไม้แปรรูปหลังติดตั้งให้ไม้นิ่งอยู่กับบ้าน
หลังประกอบเสร็จ งานเปลี่ยนจากการเก็บไม้เป็นการคุมอากาศรอบชิ้นงานและดูแลผิว สองเรื่องนี้ทำให้ไม้ขยับน้อยลงและสีเดินช้าลง
4.1 คุมความชื้นและแสงรอบชิ้นงาน
เราแนะนำให้คุมความชื้นในบ้านราว 40–60% ซึ่งเป็นช่วงที่คนอยู่สบายและไม้ขยับน้อย ห้องที่เปิดแอร์สลับปิดทั้งวันทำให้ไม้ขึ้นลงบ่อยกว่าห้องที่สภาพนิ่ง ช่วงฝนติดกันหลายวัน การเปิดพัดลมให้ลมหมุนเวียนช่วยได้มากกว่าปิดห้องสนิท อีกเรื่องคือแดดส่องตรงทำให้สีผิวเปลี่ยนไม่เท่ากันทั้งชิ้น โดยเฉพาะไม้ที่เข้มขึ้นเองตามแสงอย่างเชอร์รี่ ให้ใช้ม่านกรองแสงหรือขยับเฟอร์นิเจอร์ออกจากแนวแดดบ่าย
4.2 ทำความสะอาดแบบที่ไม่ทำร้ายผิวไม้
- เช็ดด้วยผ้าชุบน้ำบิดหมาด แล้วเช็ดตามด้วยผ้าแห้งทันที ไม่ปล่อยให้น้ำขังตามรอยต่อ
- เลี่ยงฝอยเหล็ก แปรงแข็ง และน้ำยาที่มีฤทธิ์แรง เพราะขูดฟิล์มเคลือบจนผิวด้านเป็นรอยถาวร
- ติดแผ่นรองขาโต๊ะและเก้าอี้ ใช้ที่รองแก้วและที่รองหม้อ เพราะความร้อนกับความชื้นจุดเดียวทำให้ฟิล์มขุ่น
- เช็ดของเหลวที่หยดทันที โดยเฉพาะบนงานโอ๊คที่มีตัวยึดเหล็กอยู่ใกล้ เพราะน้ำกับเหล็กทำให้เกิดรอยคล้ำได้
5. ตรวจและเคลือบซ่อมผิวไม้แปรรูปเป็นระยะ
ผิวเคลือบคือเสื้อกันฝนของไม้ เมื่อบางลง ไม้จะรับความชื้นเร็วขึ้นแล้วอาการอื่นจะตามมา การเดินตรวจและเก็บงานผิวเป็นรอบจึงถูกกว่าการรอให้ไม้เสียรูปก่อน
5.1 สัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาเคลือบซ่อม
ดูสามอย่างคือผิวที่เคยเงาเริ่มด้านเป็นหย่อมในจุดที่ใช้บ่อย น้ำที่หยดลงไปซึมเป็นรอยเข้มแทนที่จะเกาะเป็นเม็ด และขอบหรือมุมที่สีบางจนเห็นเนื้อไม้ ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่ง ให้เก็บงานผิวเฉพาะจุดก่อนความชื้นจะถึงเนื้อไม้ ส่วนผิวที่ซีดจากแดดต้องขัดลอกชั้นเดิมออกก่อนลงใหม่
5.2 ลำดับเคลือบซ่อมที่ทำเองได้
- ทำความสะอาดและปล่อยให้แห้งสนิท แล้วขัดเบา ๆ ด้วยทรายละเอียดตามแนวเสี้ยนให้ชั้นใหม่ยึดเกาะ
- ปัดฝุ่นให้หมดจริง เพราะฝุ่นที่ค้างจะเป็นเม็ดใต้ฟิล์มแล้วทำให้ผิวใหม่ลอกเร็ว
- ทาบาง ๆ หลายชั้นแทนชั้นหนาชั้นเดียว ขัดเบาระหว่างชั้น และเก็บด้านล่างกับปลายไม้ด้วยเสมอ
- ทดลองบนเศษไม้หรือมุมที่มองไม่เห็นก่อน ถ้าต้องเทียบโทนสีกับงานเดิม เลือกน้ำยาได้จาก สีงานไม้ ที่ร้าน
6. เลือกไม้แปรรูปให้เข้ากับการดูแลที่ทำได้จริง
การดูแลที่เบาแรงที่สุดเริ่มจากเลือกชนิดไม้ให้ตรงกับพื้นที่ตั้งแต่ต้น เพราะไม้แต่ละกลุ่มมีจุดที่ต้องระวังไม่เหมือนกัน ตารางนี้สรุปตามนิสัยของไม้ชนิดนั้นโดยทั่วไป
| กลุ่มไม้ | จุดที่ต้องดูแลเป็นพิเศษ | เหมาะกับงาน |
|---|---|---|
| ไม้สัก ไม้แดง | ทนเชื้อราและแมลงได้ดีตามธรรมชาติ แต่น้ำมันในเนื้อสักอาจรบกวนกาวและสี ต้องเช็ดผิวก่อนลงน้ำยา | งานที่เจอความชื้นสลับแห้ง ประตู วงกบ ชานกึ่งกลางแจ้ง |
| ไม้โอ๊ค | ทำปฏิกิริยากับเหล็กเมื่อเปียกจนเกิดรอยคล้ำ ใช้ตัวยึดที่ไม่เป็นสนิมและเช็ดน้ำทันที | โต๊ะ เคาน์เตอร์ และงานที่รับการใช้งานหนัก |
| ไม้บีช ไม้เมเปิ้ล | บีชขยับตัวมากเมื่อใช้งาน เมเปิ้ลย้อมสีออกมาเป็นปื้นได้ ต้องคุมความชื้นห้องและทดลองสีก่อน | งานภายในห้องที่สภาพอากาศค่อนข้างนิ่ง |
| ไม้แอช ไม้เชอร์รี่ ไม้ป็อปล่า | ทนการผุตามธรรมชาติน้อยกว่ากลุ่มแรก ควรอยู่ในร่มและเคลือบครบทุกด้าน เชอร์รี่จะเข้มขึ้นตามแสง | เฟอร์นิเจอร์และงานตกแต่งภายใน |
สรุปคือเก็บวางราบในร่มมีไม้คั่นทุกชั้น ปิดปลายไม้ถ้าเก็บนาน ตรวจความชื้นให้นิ่งก่อนตัด คุมความชื้นในบ้านราว 40–60% และเคลือบซ่อมผิวเมื่อเห็นสัญญาณ บริษัทในเครือเรามีประสบการณ์งานไม้มากกว่า 50 ปี ที่ร้านมีไม้แปรรูปอบแห้งสิบชนิดใน หมวดไม้แปรรูป พร้อมสี แลคเกอร์ กาว และฮาร์ดแวร์ในที่เดียว และตัดไสตามขนาดให้ได้ ทักไลน์ @viwatchai หรือโทร 02-585-7575 บอกชนิด ขนาด จำนวน และที่อยู่หน้างาน ทีมงานจะแจ้งยอดสินค้าและค่าส่งก่อนยืนยันทุกครั้ง เราส่งได้ทั้งกรุงเทพฯ ปริมณฑล และต่างจังหวัด หรือนัดรับที่ 725 ถ.ประชานฤมิตร ย่านบางโพ จันทร์ถึงเสาร์ 8.00–17.00 น. ถ้าไม้ที่เก็บไว้เริ่มมีอาการแล้ว ดูวิธีแก้ทีละอาการได้ที่ ไม้แปรรูปโก่ง แตก
7. คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการดูแลไม้แปรรูป
แบ่งเป็นสามช่วง ช่วงรอใช้งานให้วางราบในร่ม มีไม้คั่นทุกชั้นและยกจากพื้น ช่วงก่อนตัดให้พักไม้จนความชื้นนิ่งกับห้องที่งานจะอยู่ และช่วงหลังติดตั้งให้คุมความชื้นในบ้าน เช็ดด้วยผ้าหมาด และเคลือบซ่อมผิวเมื่อเริ่มเห็นผิวด้าน
ไม้เฟอร์นิเจอร์และงานภายในถูกอบลงมาราว 6–8% และควรให้ความชื้นนิ่งกับห้องที่ชิ้นงานจะอยู่ก่อนตัด ห้องที่อากาศชื้น 70% จะดึงไม้ขึ้นไปราว 12.9% และที่ 80% ราว 15.7% จึงควรวัดหลายจุดด้วยเครื่องวัดก่อนลงมือ
เก็บได้ถ้าสภาพที่เก็บนิ่งและกองถูกวิธี คือวางราบในร่ม มีไม้คั่นตรงกันทุกชั้น ยกจากพื้น และไม่คลุมพลาสติกจนมิด ถ้าเก็บนานกว่าหนึ่งเดือนควรทาปลายไม้ด้วยแว็กซ์หรือวัสดุเคลือบ
ถ้าโดนฝน ให้เช็ดน้ำออกแล้ววางราบในร่มที่ลมผ่านสองหน้า อย่าเร่งด้วยการตากแดดหรือเป่าลมร้อน เพราะผิวจะแห้งเร็วกว่าเนื้อในแล้วแตก ส่วนไม้ที่สีซีดจากแดด ต้องขัดลอกชั้นเคลือบเดิมออกก่อนลงใหม่
ดูจากอาการ ไม่ใช่จากปฏิทิน ถ้าผิวที่เคยเงาเริ่มด้านเป็นหย่อม น้ำที่หยดซึมเป็นรอยเข้มแทนที่จะเกาะเป็นเม็ด หรือขอบกับมุมเริ่มเห็นเนื้อไม้ ให้เก็บงานผิวเฉพาะจุดได้เลย โดยขัดเบา ปัดฝุ่น แล้วทาบาง ๆ หลายชั้น
ศิรวิชญ์ หาญวิวัฒนกูล
ผู้เชี่ยวชาญด้านวัสดุไม้ พื้นไม้ จาก วิวัฒน์ชัยค้าไม้
