วิธีใช้ไม้แปรรูปให้ไม่โก่งไม่แตกมีห้าขั้น คือพักไม้ในที่ที่จะใช้งานจริงก่อนตัด คัดเส้นและเผื่อขนาด ตัดไสตามทิศเสี้ยนด้วยใบคม เจาะรูนำก่อนขันสกรูและยึดแบบให้ไม้ขยับได้ แล้วเคลือบผิวครบทุกด้าน ไม้แปรรูปเป็นไม้จริงที่ยังดูดและคายความชื้นตามอากาศ จึงต้องทำงานกับนิสัยข้อนี้ ไม่ใช่ฝืนมัน
ช่างที่มาซื้อไม้ที่ร้านเล่าปัญหาซ้ำกันสามเรื่อง คือท็อปโต๊ะแอ่นหลังติดตั้งไม่กี่เดือน สกรูหักคาไม้เต็ง และสีด่างไม่เท่ากัน ทั้งสามเรื่องแก้ได้ก่อนจับเลื่อย ถ้าอยากรู้ก่อนว่า ไม้แปรรูป คืออะไรและมีชนิดไหน อ่านบทความหลักได้ ส่วนที่นี่เราเรียงเป็นลำดับลงมือ
1. พักไม้แปรรูปให้ความชื้นนิ่งก่อน คือขั้นที่คนข้ามบ่อยที่สุด
ก่อนตัด ให้ขนไม้แปรรูปไปวางในที่ที่ชิ้นงานจะอยู่จริง แล้วรอให้ความชื้นในไม้นิ่งกับอากาศที่นั่น เพราะไม้ที่ตัดทันทีหลังขนมาจะหดหรือขยายต่อหลังประกอบเสร็จ ซึ่งเป็นต้นเหตุของรอยแยกและท็อปแอ่น
1.1 ไม้อบแห้งแล้วทำไมยังต้องพัก
ไม้แปรรูปของเราเป็นไม้อบแห้ง (Kiln-Dried) ไม้เฟอร์นิเจอร์ถูกอบลงมาราว 6–8% แต่หลังออกจากเตาอบ ไม้ยังปรับตัวเข้าหาความชื้นสมดุล (EMC) ของอากาศรอบตัวเสมอ ตัวเลขจาก Purdue Extension และ USDA Wood Handbook ทำให้เห็นว่าห้องแต่ละแบบดึงไม้ไปคนละค่า
| สภาพอากาศ | ความชื้นในไม้เมื่อนิ่งแล้ว | แปลว่าอะไรกับงาน |
|---|---|---|
| 21°C อากาศชื้น 35% | ราว 6.9% | ใกล้ค่าที่ไม้ถูกอบมา |
| 26.7°C อากาศชื้น 70% | ราว 12.9% | ชื้นกว่าตอนอบ ไม้จะขยาย |
| 26.7°C อากาศชื้น 80% | ราว 15.7% | หน้าฝนไทย ไม้ขยายชัดสุด |
ถ้าไม่พักไม้ ชิ้นงานจะไปปรับตัวตอนที่ยึดแน่นแล้ว เนื้อไม้จึงไม่มีทางไปนอกจากแยกตามรอยต่อหรือดันให้แผ่นแอ่น Purdue Extension ระบุว่าช่วงปรับตัวใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ถึงหนึ่งเดือน
1.2 วางกองพักไม้ให้ถูกวิธี
- วางในที่ที่จะใช้งานจริง ไม่วางกลางแจ้ง ไม่วางติดพื้นชื้น และไม่พิงผนังเอียง ๆ เพราะไม้จะจำรูปที่มันเอียงไว้
- วางราบเป็นชั้น คั่นด้วยไม้ท่อนเล็กให้ไม้คั่นตรงกันทุกชั้น อากาศจะผ่านได้สองหน้าและแผ่นไม่แอ่นเป็นคลื่น
- ก่อนตัดเดินดูอีกรอบว่าไม่มีเส้นไหนยกตัวหรือบิด ถ้ามีเครื่องวัดความชื้นให้สุ่มวัดหลายจุด
ทริคที่ช่างใช้กันคือสั่งไม้ล่วงหน้าแล้วกองพักไว้ในไซต์ บอกทีมงานว่าจะลงมือเมื่อไร เราจัดคิวส่งให้ทันรอบพักไม้ได้ ถ้าเวลาไม่พอ ให้เลือกแผ่นแคบที่ปรับตัวเร็วกว่าแผ่นหน้ากว้าง
2. คัดเส้นและวางแผนตัดไม้แปรรูปก่อนจับเลื่อย
ไม้แปรรูปขายแบบคละหน้าคละความยาว แต่ละเส้นจึงมีลาย สี และตำหนิไม่เหมือนกัน การคัดก่อนตัดให้ผลกับหน้าตางานมากกว่าฝีมือเลื่อย
2.1 คัดไม้บนพื้นเรียบแล้วขีดเส้นตัด
วางไม้ทั้งกองบนพื้นเรียบ ดูทิศเสี้ยน โทนสี และตำแหน่งตา จับคู่เส้นที่สีใกล้กันไว้ให้ชิ้นที่อยู่ติดกัน ส่วนเส้นที่มีตาหรือสีเข้มกว่าเก็บไว้ทำด้านใน แล้วขีดเส้นตัดด้วยดินสอก่อนลงเลื่อย ดูชนิดและขนาดได้จาก หมวดไม้แปรรูป ก่อนวางแผนตัด
2.2 เผื่อขนาดทุกทิศ
- เผื่อความยาว ตัดหยาบให้ยาวกว่าขนาดจริงราว 2 ถึง 5 ซม. เพราะปลายไม้มักมีรอยร้าวที่ต้องตัดทิ้ง
- เผื่อความหนาและหน้ากว้าง เพราะทุกด้านที่ผ่านใบไสจะเล็กลง
- เก็บเศษไว้ทดลองเจาะ ทากาว และลองสีก่อนลงงานจริง
ถ้าไม่สะดวกตัดเอง ส่งขนาดชิ้นงานมาให้เราตัดและไสก่อนส่งได้ อยากรู้ว่าแต่ละงานใช้ความหนาเท่าไร ดูที่ ไม้แปรรูปทำอะไรได้
3. ตัดและไสไม้แปรรูปให้ขอบไม่ฉีกและคมใบไม่ทื่อเร็ว
ขอบที่ฉีกและผิวที่เป็นคลื่นมาจากสองเรื่อง คือใบไม่คมพอกับการฝืนทิศเสี้ยน ไม้แน่นอย่างเต็ง แดง และสักกินคมใบเร็วกว่าไม้เนื้อเบา จึงต้องเตรียมใบก่อน
3.1 เลือกใบและรองใต้แนวตัด
ใช้ใบคาร์ไบด์ฟันละเอียดกับงานตัดขวางเสี้ยน และรองเศษไม้ใต้แนวตัดเสมอ เพราะเสี้ยนจะฉีกด้านที่ใบออกจากเนื้อไม้ ถ้าไม่รอง ขอบล่างจะแตกเป็นหนามจนต้องตัดใหม่ Wood Database บันทึกว่าไม้สักมีซิลิกาได้ถึง 1.4% ซึ่งทำให้คมมีดทื่อเร็ว งานสักล็อตใหญ่จึงควรเตรียมใบสำรองไว้
3.2 ไสตามทิศเสี้ยน ไม่ฝืนทวน
ก่อนไส ให้ลูบผิวไม้ทั้งสองทิศ ทิศที่ลูบแล้วลื่นคือทิศที่ควรไสตาม ถ้าฝืนไสทวนเสี้ยน เนื้อไม้จะถอนขึ้นเป็นแผลลึกที่ขัดไม่ออก ไม้ลายวนให้ลดความลึกใบแล้วเดินหลายรอบ ไม้แดงและเต็งควรไสช้าและเช็กว่าใบไม่ร้อนจนไหม้ผิว อ่านเรื่องเนื้อไม้ต่อที่ ไม้แปรรูปมาจากต้นไหน
4. เจาะนำและยึดไม้แปรรูปให้แน่นโดยไม่ทำให้ไม้แตก
ในไม้เนื้อแข็งต้องเจาะรูนำทุกครั้ง และขนาดรูมีตัวเลขอ้างอิง USDA Wood Handbook แนะนำให้รูนำมีเส้นผ่านศูนย์กลางราว 90% ของโคนเกลียวสกรูในไม้เนื้อแข็ง และราว 70% ในไม้เนื้ออ่อน ถ้าไม่เจาะนำ เกลียวจะดันเส้นใยจนไม้แตกตามเสี้ยน หรือสกรูหักคาในไม้
| โคนเกลียวสกรู | รูนำในไม้เนื้อแข็ง (90%) | รูนำในไม้เนื้ออ่อน (70%) |
|---|---|---|
| 3.0 มม. | 2.7 มม. | 2.1 มม. |
| 4.0 มม. | 3.6 มม. | 2.8 มม. |
ดอกเจาะมีขนาดเป็นขั้น ให้เลือกดอกที่ใกล้ค่าในตารางที่สุดแล้วลองบนเศษไม้ก่อน อีกข้อคือสกรูที่ขันเข้าหน้าตัดปลายไม้ยึดได้เพียงราว 75% ของการขันเข้าด้านข้าง งานรับแรงจึงไม่ควรฝากน้ำหนักไว้กับสกรูที่ปลายไม้
4.1 เผื่อให้แผ่นหน้ากว้างขยับได้
แผ่นไม้หดและขยายขวางเสี้ยนมาก แต่เปลี่ยนตามความยาวเพียง 0.1–0.2% ตาม Wood Handbook แปลว่าความยาวท็อปแทบไม่เปลี่ยน แต่ความกว้างเปลี่ยนตามฤดู ให้ใช้ตัวยึดท็อปแบบรูเลื่อนที่ปล่อยให้แผ่นขยับ และอย่าทากาวยาวตลอดแนวที่ขวางเสี้ยน
4.2 ลำดับยึดที่ไม่ทำให้ไม้แตก
- จับชิ้นงานด้วยแคลมป์ก่อนเจาะ ไม่ใช้มือประคอง เพราะชิ้นที่ขยับทำให้รูเอียงและขอบบิ่น
- เจาะรูนำลึกเท่าสกรู และเจาะรูชิ้นที่ถูกยึดให้โตเท่าลำสกรู สกรูจะดึงสองชิ้นเข้าหากัน
- ขันช้า ๆ ด้วยสว่านแรงบิดต่ำ แล้วเก็บด้วยมือช่วงสุดท้าย อย่าขันจนหัวจมลึกเกินผิวไม้
5. ทากาวและทำสีไม้แปรรูปให้ครบทุกด้าน
รอยต่อที่หลุดและผิวที่ด่างแก้ได้ด้วยสองหลัก คือทากาวบนผิวที่เพิ่งไสและสะอาด และเคลือบครบทุกด้านรวมปลายไม้ ไม้ที่เคลือบด้านเดียวจะดูดความชื้นไม่เท่ากันแล้วโก่งเข้าหาด้านที่แห้งกว่า
5.1 ทากาวให้ติดจริง
ทากาวทันทีหลังไสหรือขัด เพราะผิวที่ทิ้งไว้หลายวันจะมีฝุ่นและคราบมือ แล้วใช้แคลมป์กดให้แนบทั่วแนวจนกาวเซ็ต งานสักต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะ Wood Database ระบุว่าน้ำมันในเนื้อสักอาจรบกวนการติดของกาวและสี ให้เช็ดผิวด้วยตัวทำละลายแล้วทากาวทันที วิธีเช็กคือต่อเศษไม้สองชิ้น รอแห้ง แล้วลองงัดให้หัก ถ้าเนื้อไม้ฉีกก่อนรอยกาวแปลว่าใช้ได้ เลือกกาวได้จาก กาวงานไม้ ที่ร้าน
5.2 นิสัยการทำสีของไม้แต่ละชนิด
สีเดียวกันบนไม้ต่างชนิดออกมาไม่เหมือนกัน จึงต้องลองบนเศษจากเส้นเดียวกับชิ้นงานเสมอ ตาม Wood Database ไม้แต่ละชนิดมีนิสัยที่ควรรู้ก่อน
- เมเปิ้ลอาจย้อมออกมาด่างเป็นปื้น งานโชว์เนื้อไม้จึงนิยมเคลือบใสหรือลงซีลเลอร์ก่อนย้อม
- เชอร์รี่เข้มขึ้นเมื่อโดนแสง ให้เผื่อว่าสีงานจะลึกขึ้นเอง และอย่าปิดบางส่วนไว้ตอนตั้งผึ่ง
- โอ๊คขาวทำปฏิกิริยากับเหล็กเมื่อเปียกจนเกิดรอยคล้ำ งานที่อาจโดนน้ำควรใช้ตัวยึดที่ไม่เป็นสนิม
5.3 ลำดับขัดและเคลือบ
ขัดไล่จากทรายหยาบไปละเอียดตามเสี้ยน ปัดฝุ่น ลงซีลเลอร์ในไม้ที่ด่างง่าย แล้วทาบาง ๆ หลายชั้นแทนชั้นหนาเดียว ขัดเบา ๆ ระหว่างชั้น และเคลือบด้านล่างกับปลายไม้ด้วย
6. เช็กลิสต์สรุปก่อนลงมือและสั่งไม้แปรรูปกับวิวัฒน์ชัยค้าไม้
งานไม้แปรรูปที่ไม่โก่งไม่แตกเกิดจากการเตรียม พักไม้ให้นิ่ง คัดและเผื่อขนาด ตัดไสตามเสี้ยนด้วยใบคม เจาะรูนำ 90% ยึดแบบให้ไม้ขยับได้ และเคลือบครบทุกด้าน
- ไม้พักในที่ที่จะใช้งานจริงแล้ว วางราบมีไม้คั่นทุกชั้น
- ขีดเส้นตัด เผื่อขนาด และเก็บเศษไว้ทดลองแล้ว
- เตรียมใบคมและดอกเจาะรูนำราว 90% ของโคนเกลียวสกรู
- ท็อปและแผ่นหน้ากว้างใช้ตัวยึดที่ปล่อยให้ไม้ขยับได้
- ทดลองกาวและสีบนเศษจากเส้นเดียวกัน และวางแผนเคลือบครบทุกด้าน
บริษัทในเครือเรามีประสบการณ์งานไม้มากกว่า 50 ปี ที่ร้านมีไม้แปรรูปอบแห้ง 10 ชนิด พร้อมกาว สี แลคเกอร์ และฮาร์ดแวร์ในที่เดียว และตัดไสตามขนาดให้ได้ ทักไลน์ @viwatchai หรือโทร 02-585-7575 บอกชนิด ความหนา ขนาด จำนวน และที่อยู่หน้างาน ทีมงานจะแจ้งยอดสินค้ากับค่าส่งก่อนยืนยันทุกครั้ง เราส่งได้ทั้งกรุงเทพฯ ปริมณฑล และต่างจังหวัด ทั้ง Lalamove, Flash รถของร้าน และรถ 6 ล้อ 10 ล้อสำหรับงานล็อตใหญ่ หรือนัดรับที่ร้าน 725 ถ.ประชานฤมิตร ย่านบางโพ จันทร์ถึงเสาร์ 8.00–17.00 น.
7. คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวิธีใช้ไม้แปรรูป
พักไม้แปรรูปจนความชื้นในไม้นิ่งกับห้องที่จะใช้งาน Purdue Extension ระบุว่าช่วงปรับตัวใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์ถึงหนึ่งเดือนหรือมากกว่า ให้วางราบมีไม้คั่นทุกชั้นในห้องนั้น ยิ่งห้องปลายทางต่างจากที่เก็บเดิม ยิ่งต้องให้เวลามากขึ้น
ไม้อบแห้งยังโก่งได้ถ้าเก็บหรือใช้ผิดวิธี เพราะไม้ปรับตัวเข้าหาความชื้นสมดุลของอากาศรอบตัวตลอดเวลา ไม้เฟอร์นิเจอร์ถูกอบมาราว 6–8% แต่อากาศชื้น 80% ดึงไม้ขึ้นไปได้ถึงราว 15.7% การพักไม้และเคลือบครบทุกด้านจึงสำคัญ
ยึดไม้แปรรูปในกลุ่มไม้เนื้อแข็งควรเจาะรูนำทุกครั้ง USDA Wood Handbook แนะนำรูนำราว 90% ของโคนเกลียวสกรูในไม้เนื้อแข็ง และราว 70% ในไม้เนื้ออ่อน การเจาะนำช่วยกันไม้แตกตามเสี้ยนและกันสกรูหักคาในไม้แน่นอย่างเต็งกับแดง
ท็อปโต๊ะไม้แปรรูปแอ่นหรือแยกเพราะไม้ขยับตามความชื้นแต่ถูกยึดแน่นกับโครงทุกจุด หรือเคลือบไม่ครบสองหน้า แก้ด้วยตัวยึดท็อปแบบรูเลื่อน ไม่ทากาวยาวตลอดแนวที่ขวางเสี้ยน และเคลือบครบทุกด้านรวมถึงปลายไม้
ทากาวบนไม้สักไม่ติดเพราะน้ำมันในเนื้อไม้รบกวนการยึดเกาะตามที่ Wood Database ระบุ ให้ไสหรือขัดผิวใหม่ เช็ดด้วยตัวทำละลาย แล้วทากาวทันทีพร้อมใช้แคลมป์กดให้แนบ และทดสอบกับเศษไม้ก่อนลงงานจริง
ศิรวิชญ์ หาญวิวัฒนกูล
ผู้เชี่ยวชาญด้านวัสดุไม้ พื้นไม้ จาก วิวัฒน์ชัยค้าไม้
